Demonstratie staalslakken

Ron Offermans


Zondag 23 augustus hebben een groot aantal duik- en natuurorganisaties, waaronder een groot aantal leden van de BW, gedemonstreerd tegen het, in hun ogen, ongewenste gebruik van staalslakken als vooroeververdediging in de Oosterschelde.

Wat is er aan de hand?
Rijkswaterstaat is bezig met het versterken van de dijken langs nationaal park de Oosterschelde. Het gaat feitelijk om twee soorten werkzaamheden; de dijkversterking boven water, en de vooroeververdediging onder water. De vooroever is het deel onder water waar de dijk op staat. De vooroever fungeert dus als steun voor de dijken. Op een aantal plaatsen in de Oosterschelde is de vooroever geŰrodeerd zodat versterking onder water nodig is; de vooroeververdediging. Deze werkzaamheden zijn hard nodig om de veiligheid van Zeeland en haar inwoners in de toekomst te garanderen.

Waarom deze actie?
De demonstratie is niet gericht tegen de vooroeververdediging. Maar wel tegen het materiaal dat daarbij wordt gebruikt: staalslakken, een afvalproduct uit de staalindustrie.

In Nationaal Park de Oosterschelde wordt dus industrieel afval gestort! De vooroevers van de Oosterschelde hebben een uitbundige flora en fauna. Staalslakken bedreigen dit onderwaterleven. Rijkswaterstaat is voornemens over een lengte van bijna 2 kilometer staalslakken te storten bij de volgende gebieden; Burghsluis, De Schelphoek, Lokkersnol en Zeelandbrug/De Val.

De organisatoren van de demonstratie hebben de volgende bedenkingen bij het gebruik van staalslakken in de Oosterschelde.

1) Het effect van staalslakken op het onderwaterleven in zout water is onbekend. Staalslakken in de Oosterschelde moeten niet gebruikt worden totdat het effect van staalslakken in zout water onderzocht en bekend is, en er bovendien geen enkel negatief effect voor de biodiversiteit optreedt.

2) Staalslakken zijn klein van omvang. Door het op grote schaal storten van staalslakken ontstaat als het ware een egale laag op de bodem. Het ontbreekt aan holen, gaten en gangen waar kreeften, vissen en andere dieren zich kunnen verschuilen.

Wat is er bekend over staalslakken?
Staalslakken, een industrieel afvalprodukt, logen uit. Bij het contact van staalslakken met water vormt zich calciumoxide, dat veroorzaakt dat het water basisch (minder zuur) van karakter wordt. Deze vermindering van de zuurtegraad van water is schadelijk voor het onderwaterleven. Rijkswaterstaat bevestigt dit zelf in eigen rapporten! Dit effect heeft zich in de praktijk al voorgedaan in stilstaand zoetwater. In Akkrum (Friesland), Nieuw Vennep (Noord Holland), en Hoogezand-Sappemeer (Groningen) hebben staalslakken geleid tot vervuiling en massale vissterfte.

Over de effecten over langere termijn in zout water is nog onvoldoende bekend. Ook Rijkswaterstaat kan de effecten van staalslakken op het onderwaterleven in nationaal park de Oosterschelde niet aantonen. Rijkswaterstaat staat op het standpunt dat uitloging in zout water niet erg is, omdat het door de getijstroming wel verdunt en weg stroomt. Een zeer bedenkelijk argument, aangezien de uitloging hoe dan ook in het milieu achterblijft. Daarbij zijn de lange termijn effecten onbekend.

Wat is het standpunt van de BW.
BW lid en bioloog Rob Leewis heeft, in opdracht van Rijkswaterstaat, in het verleden een onderzoek uitgevoerd over het effect van staalslakken in zout water. Zijn conclusie is hier te lezen.

Alternatieven
Geschikte alternatieven zijn het gebruik van (groot) natuurlijk breuksteen. Natuurlijk breuksteen is in het verleden namelijk ook gebruikt in de Oosterschelde bij dijkversterkingen! Dit breuksteen heeft gezorgd voor een rotsrif waar nu al het bijzondere onderwaterleven op te vinden is. Echter, natuurlijk breuksteen is duurder dan staalslakken. Een reden voor Rijkswaterstaat om te kiezen voor staalslakken. Ook dit is een zeer bedenkelijk argument. Als we nationaal park de Oosterschelde voor toekomstige generaties willen bewaren moeten we nu niet kiezen voor goedkope oplossingen. Daarnaast hebben we als land ge´nvesteerd in een zeer dure Oosterscheldekering, juist om het onderwaterleven te besparen. Het is onbegrijpelijk dat slechts 20 jaar later dit onderwaterleven alsnog wordt bedreigd door industrieel afval in nationaal park de Oosterschelde te storten.

Oproep!
iedereen die de demonstratie ondersteund roept de Nederlandse overheid en Rijkswaterstaat op aan haar maatschappelijke en morele plicht te voldoen en het gebruik van staalslakken bij de vooroeververdediging Oosterschelde niet toe te passen. Het argument van Rijkswaterstaat dat het toepassen van staalslakken voor de vooroeververdediging van de Zeelandbrug niet terug te draaien is vanwege de urgentie is niet valide. Kies bij de Zeelandbrug voor groot natuurlijk breuksteen in plaats van staalslakken. Bovenal is van belang dat er eerst onafhankelijk onderzoek wordt uitgevoerd naar het effect van staalslakken op het onderwaterleven in nationaal park de Oosterschelde, alvorens er staalslakken worden gestort. En niet andersom!

Personen en organisaties die deze actie ondersteunen:
Submarines, Stichting Sepiaproject, Biologische Werkgroep, Dos Winkel, DuikeninBeeld.tv, Get Wet Maritiem, Duiken in het web, Evert v.d. Zande (Mosselvisser), Jan Van Westenbrugge (Kreeftenvisser), Witte Boulevard, Waterworld, Underwater Magic Publications & Translations, Cor Kuyvenhoven, Duikgids Schouwen-Duiveland, Stichting De Noordzee, Scubasigns Foundation.

Meer informatie over staalslakken en de actie ertegen is te vinden bij:
Duiken in beeld
Omroep Zeeland
RTL4 nieuws
Uitzending van Vroege vogels met o.a. Rob Leewis (Zeeland item begint 1:29.10)

Diverse ander publicaties via het Duikforum